100 CÔNG THỨC MỞ BÀI
CÔNG PHÁ MỌI LOẠI ĐỀ NGHỊ LUẬN VĂN
HỌC

A. LÝ THUYẾT VỀ MỞ BÀI
1. Định nghĩa ở bài
Mở bài là :
-Giới thiệu vấn đề cần bàn luận trong bài làm cơ sở cho phần thân bài và kết
bài.
-Kêu gợi,tạo không khí cho người đọc với vấn đề cần nêu

2. Yêu câu mở bài
- Nêu đúng vấn đề đặt ra trong đề bài
- Chỉ được phép nbeeu những ý khái quát về vấn đề cần nghị luận

3. Các bí quyết viết mở bài:
Bí quyết số 1:Lấy đề tài làm tiêu chí để viết

Bất kì các tác phẩm văn học ào cũng thuộc một đề tài nào đó.Hiểu đề này cùng
với kiến thức lí luận văn học “Đề tài là phạm vi hiện thực được phản ánh tring
tác phẩm”,các em dễ dàng gioies thiệu vấn đề một cách rành mạch.Theo đó có
vô số đề tài khác nhau mà các em có thể quy phạm để khai triển: tình yêu,gia
đình,số phận người nông dân,làng quê,chiến tranh cách mạng…
Ví dụ,đề bài “Cảm nhận của em về tâm trạng của người con gái khi yêu trong
bvafi thơ sóng của nữ sĩ Xuân Quỳnh”.
Mở bài : Tình yêu là đề trài quen thuộc của thi ca.Một đề tài không mới
nhưng chưa bao giờ cũ .Viết về một đề tài không mới lại thể hiện thàn công,đó
là dấu hiệu của một tài năng .Với bài thơ Sóng,Xuân Quỳnh đã cho độc giả thấy
được tâm trạng ki yêu của người cobn gái ,có phần e dè,nhút nhát nhưng cũng
không kém phần mãnh liệt dữu dội .

Bí quyết số 2: Tạo sự đối lập để gây ấn tượng:

1

Thể nào là tạo sự đối lập? Có nghĩa là tạo ra sự tương phản,đối ngược với vấn
đề được dẫn ra rong đề bài. So với cách mở bài trực tiếp thì cách mở bài này
thường gây ấn tượng ngay với người đọc,đồng thời tạo cho người đọc cảm giác
thích thú lôi cuốn,nhập tâm đọc ngay từ phần thân bài với toàn bộ chú tâm.Lợi
thế dễ thấy của cách mở bài này là người viết nhanh chóng lấy được thiện cảm
cho người đọc.

Bí quyết số 3: Lấy tác giả làm tiêu chí viết:

Làm sao để cách mở bài trực tiếp từ người sáng tạo tác phẩm vẫn súc tích,học
sinh chỉ cần nghi nhớ điểm đặc biệt của nhà thơ,nhà văn.Nếu tác giả có phong
cách thì đi từ phong cách của tác giả.
Bí quyết số 4: So sánh.

So sánh là cách đói chiếu 2 hoặc hiều đối tượng với nhau ở phương diện
giống nhau,khác nhau hoặc cả 2.Tác dụng của so sánh là giúp người đọc dễ
thấy rõ bản chất của vấn đề đang nói trong tương quan với đối tượng khác.Mở
bài theo cách so sánh không khó,vì vấn đề của nghị luận căn học trong chương
trình THCS-THPT thường là trung tâm của đời sống văn học-tác phẩm.
Một vấn đề văn học thường có nhiều tác giả,nhiều đất nước,nhiều thời đại
quan tâm,phản ánh trong những bó hoa ngôn từ.Cách mở bài so sánh gây thích
thú với người đọc vì nó chứng tỏ người viết có kiến thức văn học phong phú.Có
nhiều cách làm ở bài theo dạng so sánh. Tác phẩm thì cs tác giả,đề tài,chủ
đề,nội dung,cảm hứng,thể loại,giai đoạn,giá trị,nhân vật …nên người viết có
thể đối chiếu điểm giống nhau,khác nahu hoặc vừa giống vừa khác của một
trong các vấn đề đó.
So sánh hai hoặc hơn hai đối tượng.Cách so sánh nhiều đối tượng đòi hỏi
thêm kĩ năng xâu chuỗi,tổng hợp kiến thức của người viết.Người viết có đất để
“khoe tài” với kiểu mở bài này.Đó là ưu điểm nhưng nếu không khéo có thể làm
lu mờ vấn đề đang bàn vì đối tượng so sánh nổi bật hơn
Bí quyết số 5: Lấy hoàn cảnh sáng tác làm tiêu chí đề viết
Hầu hết ác tác phẩm văn chương đề có một “cơ duyên” khiến tác giả không
thể không viết.Đi từ hoàn cảnh sáng tác ,học sinh chỉ cần khéo léo lồng tên tác
giả tác phẩm vào và không quên vấn đề nghị luận là trọn vẹn.
Bí quyết số 6: Lấy giai đoạn làm tiêu chí viết
Mỗi thời kì lịch sử,giai đoạn lịch sử lại có những bối cảnh xã hội khác nhau
ảnh hưởng ít nhiều trực tiếp hoặc gián tiếp đến giá trị nội dung,giá trị nghệ
thuật của tác phẩm.Đi từ giai đoạn,thời kì văn học sẽ gắn hiện thực cuộc sống
2

với nhà văn-tác phẩm-bạn đọc.Cách mở bài này dành cho những học sinh kiểu
“triết học gia” ham tìm tòi,ưa lí luận nhờ đó dễ tạo điểm nhấn cho bài văn.
Bí quyết số 7: Lấy chủ đề làm tiêu chí để viết
Cũng như đề tài,bất kì tác phẩm nào cũng có một hoặc hơn một chủ đề nào
đó.Nếu đề tài là hiện thực cuộc sống được phản ánh trong tác phẩm thì viết về
đề tài đó nhà văn muốn gửi gắm thông điệp gì,viết để ;làm gì chính là chủ đề
của tác phẩm văn học.
Bí quyết số 8: Lấy thể loại làm tiêu chí để viết
Không có một tác phẩm nào không thuôc một thể loại nào đó.Mỗi thể loại
văn học lại có những đặc điểm riêng. Người viết dựa vào đặc trưng của thể loại
để giải mã nghệ thuật trong tác phẩm
Bí quyết số 9: Lấy nhân vật hoặc hình tượng để viết
Có nhiều cách để đi từ nhân vật,hình tượng hoặc một câu văn,câu thơ “đinh”
của tác phẩm. Nhân vật đối với tác phẩm tự sự,hình tượng/hình ảnh trong trác
phẩm trữ tìnhcos ý nghĩa như những chiếc đinh để tác giả treo trên đó những
“lời gửi”
Bí quyết số 10: Lấy sự bất ngờ làm tiêu chí gây ấn tượng
Tạo ra điều bất ngờ được viết ngay trong phần mở bài khiến người đọc cảm
thấy sốc hoặc cảm thấy lạ.Điều này sẽ gây ấn tượng nhất định đối với người
đọc.

B - ỨNG DỤNG THỰC TIỄN
Bí quyết số 1: Lấy đề tài làm tiêu chí để viết
Ví dụ,đề bài : Cảm nhận của em về tâm trạng của người con gái khi yêu trong
bài thơ “Sóng” của nữ sĩ Xuân Quỳnh”
→ Xác định đề tài : Tình yêu
Ta có thể mở bài: Tình yêu là đề tài quen thuộc của thi ca.Một đề tài không
mới nhưng chưa bao giờ cũ.Viết về đề tài không ới nhưng lại thể hiện thành
công,đó là dấu hiệu của một tài năng.Với bài thơ sóng,Xuân Quỳnh đã cho độc
giả thấy được những cảm xúc tâm trạng,những sắc thái tình cảm vừa phong
phú phức tạp lại vừa thiết tha sôi nổi của một trái tim phụ nữ đang rạo rực khát
khao yêu đương.
Bí quyết số 2: Tạo sự đối lập gây ấn tượng
Ví dụ đề bài: Cảm nhận của em về tâm trạng của người con gái khi yêu trong
bài thơ “Sóng” của nữ sĩ Xuân Quỳnh”

3

Ta có thể mở bài : Cùng viết về tình yêu nếu Xuân Diệu lấy biển để làm thi liệu
sáng tác thì Xuân Quỳnh lại dùng hình tượng sóng để khơi nguồn cảm hứng.
Đếm với bài thơ sóng,độc giả có thể cảm nhận rõ nét nhất những cảm xúc tâm
trạng,những sắc thái tình cảm vừa phong phú phức tạp lại vừa thiết tha sôi nổi
của một trái tim phụ nữ đang rạo rực khát khao yêu đương.
Bí quyết số 3: Lấy tác giả làm tiêu chí để viết (các này CỰC KÌ DỄ SỬ
DỤNG)
Ví dụ,đề bài : Cảm nhận của em về tâm trạng của người con gái khi yêu trong
bài thơ “Sóng” của nữ sĩ Xuân Quỳnh”
Ta thấy đặc điểm của nhà thơ Xuân Quỳnh là: Số phận bất hạnh,luôn khát khao
hạnh phúc đủ đầy,tiếng htow giàu trắc ẩn,tập thơ nổi tiếng: Tự hát,Hoa dọc
chiến hào…
Ta có thể mở bài: Xuân Quỳnh với bài thơ “Sóng”-một bài thơ duy nhất trong
tập thơ “Hoa dọc chiến hào”đã để lại trong lòng người đọc một ấn tượng khó
quên. Đọc bài thơ ta thấy rõ tác giả đã mượn hình tượng sóng để diễn tả những
cảm xúc tâm trạng nnhuwxng sắc thái tình cảm vừa phong phú phức tạp lại
vừa thiết tha sôi nổi của một trái tim phụ nữ đang rạo rực khát khao yêu đương.
Bí quyết số 4: Dùng so sánh để gây ấn tượng
Ví dụ,đề bài : Cảm nhận của em về tâm trạng của người con gái khi yêu trong
bài thơ “Sóng” của nữ sĩ Xuân Quỳnh”
Ta có thể ở bài: Mỗi nhà thơ tìm đến một cách biểu hiện khác nhau : một tình
yêu mang yếu tố triết lí Tago,một tình yêu nồng nàn đắm say trong thơ
Puskin,một nhà thơ rạo rức tràn đầy cảm xúc trong thơ Xuân Diệu và đến với
bài thơ sóng của Xuân Quỳnh ta bắt gặp những cảm xúc tâm trạng những sắc
thái tình cảm vừa phong phú phức tạp lại vừa thiết tha sôi nổi của một trái tim
phụ nữ đang rạo rực khát khao yêu đương.
Bí quyết số 5: Lấy hoàn cảnh sáng tác để làm tiêu chí để viết
Ví dụ,đề bài : Cảm nhận của em về tâm trạng của người con gái khi yêu trong
bài thơ “Sóng” của nữ sĩ Xuân Quỳnh”
Ta có thể mở bài: Sóng được in trong tập Hoa dọc chiến hào,xuất bản năm
1968cuar nữ nhà thơ tình nổi tiếng Xuân Quỳnh.Bài thơ nói về những cảmn xúc
tâm trạng những sắc thái tình cảm vừa phong phú lại vừa thiết tha sôi nổi của
một trái tim phụ nữ đang rạo rực khát khao yêu đương.

4

100 CÔNG THỨC MỞ BÀI
DỄ NHỚ - ÁP DỤNG THỰC
TIỄN
1. Ánh nắng chói chang của mặt trời là biểu trưng cho sự sống muôn

loài.ánh trăng dịu mát là người bạn tri âm tri kỉ của tuổi thơ bình
yên,là người tình trăm năm của thi nhân.Những ánh sáng sủa niềm
tin hi vọng là thức ánh sáng rực rỡ nhất. vướt lên trên mọi gian khổ
của hoàn cảnh,éo le hông làm chùn bước chân của những tinh thần
thép,của niềm tin cứng cỏi. Trong tác phẩm ABC,tác giả XYZ đã
viết lời thơ/câu văn người nhất,đời nhất trên cảm xúc,tin tưởng và
để lạinhuwxng khắc khoải ,trao gửi bao ngậm ngùi đồng cảm với
bạn đọc hôm nay.
5

2. Những vần thơ chiến tranh không chỉ là máu và nước mắt,cũng

chẳng phải chia li tan tác.Bên cạnh màu sắc u tối của khói lửa,màu
đen ohur nhòa của đau thương và hi sinh. Người đọc còn được hòa
mình trong những cẩm xúc rất khác. Đó là ánh lửa sáng của tình
cảm con người nồng hậu trong khói lửa chiến tranh.Nhà văn/nhà
thơ ABC đã tái hiện cuộc sống và con người hiện thực nhưng cũng
rất đỗi lãng mạn trong tác phẩm XYZ.
3. Hình ảnh của những con người với sự hi sinh cao đẹp đã trở thành

ánh sao sáng trong những trang viết về con người và cuộc đời .Màu
áo xanh của người lính cụ Hồ bạc vì sương gió,rách vì bom
đạn,những tiếng bom “rầm rầm” cùng với tiếng kêu xé lòng của
nhữing con người ở lại. Việt Nam đất nước ta đã từng đau thương
đến thế! Nỗi đau chiến tranh được người bút của tác giả ABC khắc
họa qua nhân vật/khổ thơ XYZ và để lại trong bạn đọc bao điều
trăn trở.
4. Có những con người dành trọn cuộc đời cho dân tộc và quê

hương.Có những cuộc chia li trở thành mãi mãi. Có những đau đớn
chẳng thể phai mờ.Và gắn với nó,với những đau thương,những biến
động không ngừng của dòng lịch sử dân tộc là ngòi bút của tác giả.
Các tác giả là người thư kí trung thành của thời đại để phản ánh,để
viết những gì chân thực nhất về cuộc sống con người và thông qua
nhân vật/đoạn thơ ABC thì nhà văn/nhà thơ XYZ đã mở ra thế giới
hiện thực trước mắt người đọc
5. Nếu văn học dân gian gắn liền với cuộc sống con người qua nhừng

câu ca dạo,tục ngữ,câu truyện cổ tích được truyền miệng rộng
rãi ,văn học trung đại với ngòi bút của quan niệm “thi dĩ ngôn chí”
rồi “sở kiến sở văn” thì bức trạnh văn học hiện đại cũng rất đa sắc
màu.Văn học hiện đại Việt Nam với thơ ca,truyện ngăn,tiểu
thuyết,bút kí…cùng những ngôi sao sáng mang tên Hồ Chí
Minh,Xuân Diệu,Nam Cao…đã góp phần làm say lòng người đọc
bao thế hệ. Góp tiếng nói tình cảm vun đắp yêu thương vào những
6

trang viết chính là ABC với tác phẩm XYZ.
6. Dòng chảy trôi của thời đại lịch sử đã trở thành chủ đề chính xuyên

suốt nền văn học Việt Nam .Người nhân dân lao động “Một nắng
hai sương” chọn văn học dân gian- văn học truyền miệng để làm
sống dậy không khí làng quê,thức tỉnh khát vọng công lí .Người trí
thức dùng ngòi bút để viết về những ước vọng,về hiện thực dân tộc.
Không khí hào hùng của những Nam quốc sơn hà,Bình Ngô đại cáo
rồi đến giọt nước mắt tràn li trong trang viết của Nguyên Hồng,Nam
Cao,…cuộc sống chưa bao giờ là đề tàu cũ với các tác giả. Nhà
văn/nhà thơ ABC đã chứng minh bút lực của mình qua XYZ
7. M.Gorki luôn đề cao và tôn thờ văn học với lời khẳng định “Văn học

là nhân học”. Người nghệ sĩ kiệt suất của văn học Nga thế kỉ 20 đã
sớm nhìn ra vai trò,giá trị của văn chương. Và phải chăng quá trình
sáng tạo văn học ấy đã đọng và sẽ ngày một khẳng định những giá
trị của mình.Với tác phẩm ABC,XYZ đã mở ra trước mắt ta “chân
trời mới” những dòng câu chữ của cảm xúc.
8. Mỗi thể loại văn học đều mang trong mình những hương sắc riêng.

Thông qua đặc trưng của thể loại mà các tác giả có thể chọn hướng
đi phù hợp cho ý tưởng tinh thần tuyệt diệu của mình.Là một trong
những bông hoa rực rỡ trong vườn hoa đủ sắc hương,truyện ngắn
cũng đang ngày một khẳng định giá trị tự thân của nó trong nền
văn học hôm nay.Các cây bút truyện ngắn không chỉ là người sáng
tạo nghệ thuật mà còn là người nghệ sĩ nâng bước cho những giá trị
thẩm mỹ cao quý của nên văn học. Và bạn đọc không thể không
say đắm trước một ABC đầy màu sắc dưới ngòi bút của XYZ.
9. Hình tượng nhân vật luôn là gạch nối của nghệ thuật cũng như nội

dung của một tác phẩm văn học.Trong mỗi thời kì văn học,hình
tượng nhân vật lại có những biến đổi để trở nên “mới” với thời đại.
Không phải ngẫu nhiên mà văn học trước năm 1945 luôn ưu ái
những trang viết về người nông dân,văn học cách mạng thì dành
7

trọn yêu thương cho kháng chiến và anh bộ đội cụ Hồ. Đồng điệu
trong dòng chảy văn học,ABC đã viết/xây dựng thành công nhân
vật XYZ qua tác phẩm…
10. Có một tình yêu không được vun trồng trong lòng đất nhưng mãi

xanh tươi.Có một thứ tình thi vị chẳng mang theo hờn ghen đố
kị.Dòng chảy văn học luôn mang theo tâm tình của bao trái tim con
người.Người ta chọn văn học với nhưng gì đơn sơ,mộc mạc và yêu
thương nhất dẫu sau bao giông tố. Dưới sự chảy trôi của dòng thời
gian,dưới những biến đổi không ngừng nghỉ của xã hội thì con
người vẫn tọn vẹn lòng mình trong những dòng cảm xúc sâu lắng
và không thể không bùi ngùi,rung động trước những cảnh đời,cảnh
người. Nhà văn ABC đã gửi đến bạn đọc dòng cảm xúc của trân
trọng và yêu thương ấy qua nhân vật XYZ.
11. Cuộc sống con người đang hòa mình vào những ồn ào,xô bờ. mùi

của khói bụi,những đen ngòm của đời người làm ta khao khát tìm
đến chốn bình yên tĩnh lặng. Không đợi đến thực tahi của thế kỉ 21,
tác giả ABC đã sớm nhìn ra cái đẹp của bình yên. Trong tác phẩm
XYZ,nhà văn/nhà thơ ABC đã khơi gợi trong ta hình ảnh diệu kì
của con người và cuộc đời
12. Trong mấy thế kỉ trôi qua, văn học nghệ thuật đã trải qua nhiều

thời kì biến đổi.Cùng với đó là những tranh luận,bàn luận,không
ngừng của người chiêm nghiệm nghệ thuật hôm nay. Chúng ta
ngưỡng mộ,khâm phục

trước một

lêonacdo Davinci với nàng

Molanisa đầy bí ẩn và chẳng thể nào lí giải sự huyền bí sau nó. Và
nét phủ nhòa ấy không chỉ đến với hộ họa,chúng ta càng bắt gặp ở
văn chương những bí ẩn không lời ấy. Với XYZ,ABC đã đưa bạn đọc
vào những ẩn giấu đầy cảm xúc.
13. Hạnh phúc luôn là khao khát của mỗi con người. Người ta theo đuổi

hạnh phúc, tìm đến hạnh phúc nhưng chẳng thể lý giải hạnh phúc
là gì. Bước vào trong văn học, hạnh phúc càng khó định hình cắt
8

nghĩa. Với mỗi thời kỳ, mỗi tác giả lại chọn cho mình một hạnh
phúc riêng. Không phải hạnh phúc mang tên độc lập tự do trong
thơ văn kháng chiến, không phải hạnh phúc hướng đến cái ăn, cái
mặc của những người nông dân cùng khổ trong cái đói 1945. Hạnh
phúc của những năm tháng hòa bình giản dị và thân thuộc vô cùng.
Ngòi bút của ABC đã minh chứng những hạnh phúc ấy qua XYZ.
14. Hành trình văn học là hành trình khám phá không ngừng của người

nghệ sĩ. Một hình ảnh, một lời ca cũng làm xốn xang trái tim của
những tinh thần nhạy cảm. Sự rung động của tâm tưởng, sự đồng
điệu của tâm hồn đã mở ra thế giới cảm xúc trong trái tim của với
nhịp đập đồng điệu. Lặng lẽ và âm thầm để dâng hiến những giọt
ngọc cao quý cho đời. ABC cùng với XYZ đã để lại ấn tượng không
phai trong lòng bạn đọc.
15. Điều gì đã khiến văn học mang hình hài của một chiếc lá thả vào

dòng chảy niên viên của thời gian? Một điệu hồn cảm xúc hay là
một nội dung tư tưởng tình cảm xúc động chân thành của tác giả
hay là một giá trị nghệ thuật độc đáo. Có lẽ điều quan trọng đó là
tài năng của tác giả trong việc mang đến cho người đọc những xúc
cảm tinh thần mới. Và ABC chính là nhà văn như thế với XYZ.
16. Nguyên Hồng là nhà văn của trẻ thơ, Kim Lân là nhà văn của đồng

ruộng, Nam Cao là cây bút xuất sắc của dòng văn học hiện thực
phê phán. Trên thi đàn văn học, mỗi tác giả lại có những dấu ấn
riêng của mình. Dấu ấn ấy làm họ không lẫn giữa khu rừng đại
ngàn của ngôn từ. Xuyên suốt thời kỳ văn học, gắn với mỗi dấu ấn
lịch sử và thời đại là những con người khác nhau. Nhưng điều cuối
cùng làm nên giá trị đích thực cho nền văn học ấy là con người với
trái tim, nhịp điệu nồng cháy. Nhà văn ABC đã gửi vào văn học
những dòng cảm xúc thi vị ấy qua XYZ
17. “Con người đến với cuộc sống từ nhiều nẻo đường, trên muôn vàn

cung bậc phong phú nhưng tiêu điểm mà con người hướng đến vẫn
9

là con người" (Đặng Thai Mai). Con người luôn là trung tâm của một
tác phẩm. Sau những dòng tâm tình với thiên nhiên thơ mộng hay
sầu muộn trước những mưa gió bập bùng thì những chân thiện mĩ
cuối cùng vẫn là những nỗi niềm cảm xúc hướng tới con người. Và
con thuyền của cảm xúc đã chở người nghệ sĩ xuất sắc trang tên
ABC đến với khoảng trời của những khám phá qua XYZ.
18. Hình ảnh của những giọt nước mắt gợi nhắc bạn đến niềm vui hay

nỗi buồn?Giọt nước mắt phải chăng là kết quả tích tụ của những
dòng cảm xúc khôn nguôi? Cũng là nước mắt nhưng nước mắt
trong văn chương mang theo bao dòng cảm xúc ngổn ngang và
chẳng có một lời hoa mỹ nào đủ để lý giải cho dòng cảm xúc neo
đậu trong văn chương. Chính “giọt ngọc” của cảm xúc ấy là dòng
ám ảnh mãi trong tâm trí bạn đọc. Hòa trong những thấu hiểu, hòa
trong nỗi niềm cảm xúc khôn cùng, ABC đã viết lên XYZ- dòng viết
của tâm tưởng.
19. Có những người nghệ sĩ mà cảm xúc trong họ chẳng khi nào vơi

cạn. Trước một cuộc sống người nghệ sĩ luôn nhạy cảm để phát
hiện ra hạt ngọc ẩn sâu dưới cuộc đời con người với những lo toan.
Họ sống âm thầm, lặng lẽ để phát hiện, để hiến dâng những gì tốt
đẹp nhất cho cuộc đời. Và chính những sáng tạo của người nghệ sĩ
tuy nhỏ bé mà cao quý đã tô điểm cho cuộc đời của những tăm tối,
những điều rất đỗi bình thường. Xúc động trước một ngòi bút, rung
động trước một tiếng thơ, đau đáu trong từng lời văn là tất cả
những gì bạn sẽ bắt gặp trong văn chương của ABC đặc biệt là
trong tác phẩm XYZ.
20. Đã bao lần ta xúc động trước một câu chuyện, bùi ngùi trong dòng

cảm xúc của thương nhớ khôn nguôi. Luôn giữ vai trò của người
truyền tải cảm xúc, luôn trao đi mạch tình yêu thương ấy là ngòi
bút của những con người tài hoa. Sự tài hoa ấy vun đắp tâm hồn
người nghệ sĩ và gieo trồng, chăm bón mạch nguồn yêu thương.
ABC đã không ít lần gửi vào trang viết của mình những tình cảm
10

lớn ấy Đặc biệt, thông qua XYZ, người đọc được bước vào thế giới
nghệ thuật muôn màu sắc của cây bút thiên tài.
21. Trong những tháng năm cắp sách đến trường, thế giới trong ta nhỏ

bé và giản đơn lắm! Đó là vòng tròn của những quy luật được cài
đặt sẵn mang tên nhà trường, gia đình. Vậy nhưng, chính trong thế
giới mà ta đã từng nghĩ nó đơn điệu, tẻ nhạt đó lại luôn mang theo
những giá trị tinh thần cao đẹp mà sau này chúng ta dùng hoài
niệm để níu giữ. Và mỗi người tự là nghệ sĩ cho cuộc đời, viết hoài
niệm trên trang viết của nơ ron thần kinh. Còn người nghệ sĩ, các
tác giả thì viết văn, làm thơ trong cảm xúc đồng điệu của nhịp đập
trái tim. Ra đời theo mạch nguồn tâm trạng của ABC, thi phẩm
mang tên XYZ vẫn nhẹ nhàng gửi vào lòng bạn đọc những tâm tình
thầm kín
22. Thế giới của văn chương đa dạng và sinh động. Bất cứ điều gì

tưởng chừng bình thường cũng có thể trở thành chất liệu của nền
văn học dưới ngòi bút sáng tạo của các nhà thơ, nhà văn. Cả một
tuổi thơ ta đã sống trong những câu ca dao, lời hát ru và bao câu
chuyện cổ tích của bà, của mẹ. Và rồi khi lớn lên, tình tự dân tộc ấy
âm thầm mà lặng lẽ len vào lòng ta với bao yêu thương trìu mến.
Và ta chọn gửi tình ấy đến với dòng cảm xúc của thơ ca. Tiếng thơ
vang lên hay cũng là tiếng lòng nặng trĩu của những tình cảm chất
chứa. Trong bài thơ (truyện ngắn, bút ký) ABC, tác giả XYZ đã gửi
tâm tình đến với bạn đọc.
23. Không một thứ tình nào trên cuộc đời này có thể cắt nghĩa. Không

tuân theo một logic thông thường, mỗi chủ thể là một sáng tạo
riêng độc đáo trên hành trình tìm tòi, khám phá cái đẹp. Không hòa
vào ánh sáng của những lí tưởng cao siêu, chẳng hàn lâm và khó
hiểu. Văn chương của ABC đã khắc họa chân dung của chính tác
giả. Với hình tượng nhân vật (câu thơ) XYZ, lớp bọc kín kẽ của
người nghệ sĩ được thiêu đốt bởi ánh mặt trời chói chang của khao
khát khám phá và kiếm tìm.
11

24. Dưới trang thơ của Nguyễn Khoa Điềm, Nguyễn Đình Thi, đất nước

hiện lên đẹp vô ngần. Nhưng kiến tạo nên vẻ đẹp cho những trang
thơ là máu và nước mắt của lớp lớp người đi trước. Những thế hệ
thanh niên “Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước/ Mà lòng phơi phới dậy
tương lai” đã viết lên trang sử vàng của thời kháng chiến. Để rồi khi
hòa bình đến bên từng ngôi nhà, dáng núi, hình sống, ta càng thêm
yêu, thêm tự hào. Nhịp đập của trái tim ta hòa cùng bầu không khí
của tinh thần chiến đấu anh dũng kiên trung. Lòng yêu của ta xin
được hiến dâng trọn vẹn cho những con người XYZ dưới ngòi bút
của ABC.
25. Cuộc sống hiện đại và người ta có thể dễ dàng tìm được người bạn

thân yêu” qua trang internet. Con người đang sống “nhạt dần đi.
Mạng xã hội, smartphone trở thành thứ “mặn” với mỗi con người.
Nhưng sau những nỗi sầu của thời thế, ta vẫn vui niềm vui của kẻ si
tình. Niềm vui thú bắt gặp trong từng trang viết vẫn sống trọn vẹn
với những giá trị đích thực của nó. Văn chương chưa bao giờ trở nên
cũ kĩ. Lớp bụi thời gian càng khiến (lời thơ/câu văn/ nhân vật) XYZ
của ABC khó phai trong tâm trí bạn đọc.
26. Niềm yêu luôn song hành cùng nỗi nhớ. Yêu thương luôn được minh

chứng bởi hành động quan tâm. Và văn học thì luôn ôm mình trong
dòng cảm xúc không phôi phai. Cảm xúc đã chỉ đường dẫn lối để
các cây bút đi sâu khám phá thế giới tinh thần của con người và
cuộc đời mà nếu chỉ dùng cảm xúc thông thường chúng ta không
thể nhận ra, Là nhà văn/ nhà thơ của những xúc cảm tinh tế, ABC
đã gửi vào trong tác phẩm XYZ của mình bao tình cảm, bao trân
trọng yêu thương.
27. Hiện thực cuộc sống được tái hiện trong văn học luôn chân thực và

tinh tế. Từ nền văn học quá khứ với những truyền thuyết, cổ tích,
ca dao, hiện thực cuộc sống ấy đã hòa vào trong những ước mơ của
nhân dân. Đến thời kì văn học trung đại, vấn đề hiện thực trong văn
học càng được đề cao. Thơ văn trung đại đã sống trọn vẹn cuộc đời
12

mình trong nhiều thế kỉ và để nâng bước cho một nền văn học hiện
đại với đầy những biến động và cách tân. Các tác giả dù chọn cho
cá nhân vô vàn con đường để dẫn bước nhưng cốt tủy trong câu
chữ của người nghệ sĩ vẫn là cuộc sống bình dân với những hỉ, nộ,
ái, ố. ABC là cây bút của cuộc sống đời thường. Trong XYZ, chân
dung con người và thời đại đã được tác giả đặc biệt quan tâm.
28. Ánh nắng chói chang của mặt trời là biểu trưng của sự sống của

muôn loài. Ánh trăng dịu mát là người bạn tri âm tri kỷ của tuổi thơ
bình yên, là người tình trăm năm của thi nhân. Những ánh sáng của
niềm tin, hy vọng lại là thứ ánh sáng rực rỡ nhất. Vượt lên trên mọi
khổ đau của hoàn cảnh, éo le không làm chùn bước chân của
những tinh thần thép, của niềm tin cứng cỏi. Trong XYZ, tác giả
ABC đã viết lời thơ, câu văn người nhất, đời nhất trên cảm xúc, tin
tưởng và để lại những khắc khoải, trao gửi bao ngậm ngùi đồng
cảm tới bạn đọc hôm nay.
29. Một tình yêu nồng cháy phải chăng len lói từ ánh mắt ta gặp nhau

đầu tiên? Một tình yêu chẳng mang vụ lợi, chẳng đòi hỏi những yêu
cầu “hái sao, hi sinh trọn vẹn". Thứ tình yêu giản dị đến khiêm
nhường, chân thành đến da diết nhưng cũng lắm sầu muộn suy tư.
Nó là văn học cùng người nghệ sĩ- hành trình yêu của những đeo
đuổi và khám phá. Nhưng có lẽ cũng khám phá, người ta càng thêm
yêu, thêm trân trọng cuộc tình ấy. Và mỗi đứa con tình yêu ra đời
đã lớn lên và trưởng thành như thế. Gửi vào thơ ca/ văn chương tình
yêu hiến dâng, nhà văn/ nhà thơ ABC đã giúp người đọc xúc động
trước một thứ tình lớn lao đến vô cùng qua XYZ
30. Nhà thơ, nhà văn hay người nghệ sĩ cầm bút nói chung đều gợi

nhắc ta đến con người với tình yêu văn học lớn lao. Họ hiến dâng cả
cuộc đời mình cho sự nghiệp cầm bút dù sự nghiệp ấy có thể không
đủ để lo toan cho miếng cơm manh áo. Và ngay cả trong giây phút
cuối cùng của kiếp người ta vẫn thấy người cầm bút cố gắng ký
thác dòng chữ cuối cùng cho câu chuyện tình vẫn còn đang dang
13

dở của mình. Duyên phận đã gắn kết con người đến với văn
chương, duyên phận làm cho XYZ chỉ sống, chi độc và hay dưới
ngòi bút của ABC.
31. Nhà văn Nguyễn Khải viết: “Cuộc đời này không có con đường cùng

mà chỉ chỉ có những ranh giới, điều tất yếu là làm thế nào để vượt
qua ranh giới ấy”. Con người sẽ không thể khám phá được bản thân
mình trong vòng tròn của sự an toàn, nhàn nhã. Nếu còn chịu đựng
được, còn cố gắng được, sao ta không tiếp tục bước đi. Chỉ có hoàn
cảnh cùng với thử thách mới khiến con người tìm được câu trả lời
cho những khám phá tự thân. Và trong hành trình sáng tác của
mình, không dưới một lần, tác giả ABC đã cho ta hiểu về con người
và cuộc đời ấy. Hình ảnh của một XYZ dưới ngòi bút ABC đi vào
trong dòng chảy văn học với sóng cuộn gió gào, với đau thương day
dứt khôn nguôi.
32. Đau thương có bao giờ có giới hạn của nó đâu. Chỉ có nỗi đau thêm

muốn phần khắc khoải. Người ta thường có xu hướng nhìn về cái
đẹp, hướng mình tới kí ức của những niềm vui. Nhưng bạn biết
không, có những đau thương là sức mạnh lớn nhất của một tâm
hồn quằn quại. Có những bất công, những điều phi lí tưởng chừng
chẳng thể xảy ra. Dọc đến trang viết của tác giả ABC với XYZ, nỗi
đau thấm thía ấy hữu hình như dao cứa, như nuốt nghẹn tiếng tủi
hờn trong tim.
33. Văn học Việt Nam mang tiếng nói của những tâm hồn đồng điệu,

những con người với lòng yêu nước nồng nàn. Họ yêu nước tha
thiết, yêu trong những chiến đấu hi sinh và yêu hơn cả trong từng
câu chữ vượt lên bánh xe thời gian vô tận. Trong vai trò của người
cầm súng, trong tư thế của người cầm bút, dù là gì đi chăng nữa, ta
vẫn thấy hình ảnh của những tâm hồn sáng chắp cánh từng dòng
chữ, từng cuộc đời số phận. Một XYZ đẹp vô cùng được thăng hoa
dưới ngòi bút của người thi sĩ, người chiến sĩ mang tên ABC.
14

34. Hồ Chí Minh nhận định: “Văn hóa nghệ thuật là một màn trận. Anh

chị em là chiến sĩ trên mặt trận ấy”. Người chiến sĩ trên chiến
trường chiến đấu vì tổ quốc, nhân dân với một cuộc sống ấm no
hạnh phúc. Còn người chiến sĩ chiến đấu trên mặt trận văn chương
và con người? Vì cuộc sống? Hơn hết, họ “chiến đấu” để cuộc đời
này đẹp hơn sau những tăm tối của máu và nước mắt trong chiến
tranh. Khát khao, mong muốn đi đến tận cùng của cái đẹp, tìm cho
ra những gì khuất lấp nhất trong con người và cuộc đời là tinh thần
hăng hái, không ngại khó, ngại khổ của cuộc chiến trên mặt trận
văn hóa nghệ thuật. Và người “chiến sĩ” mang tên ABC đã gửi đến
mặt trận một tình ca sâu lắng mang tên XYZ.
35. Có những nhà thơ, nhà văn đã sống một quãng đời không dài, bi

kịch đến với cuộc đời họ trong những tiếc thương vô hạn. Họ bị
cướp đi bởi quy luật của tạo hóa, nhưng những giá trị họ đem đến
cho cuộc đời này là vô cùng vô tận. Và nỗi niềm người ở lại chỉ còn
là những tiếc thương. Ta tiếc cho một cây bút tài hoa, tiếc cho một
nghệ sĩ chân chính nhưng cũng say đắm mình trước một thiên
nhiên, đất trời; con người, số phận) đẹp đến thế! Dưới ngòi bút của
người nghệ sĩ tài hoa ABC, ta càng thêm thấm thía những giá trị
tinh thần cao đẹp chất chứa trong từng dòng văn qua XYZ
36. Khi niềm yêu đong đầy trong cảm xúc, khi nhớ nhung vượt lên cả

không gian thời gian, khi trái tim hòa trong cùng một nhịp đập.
Nguồn cảm hứng sáng tạo sẽ chẳng bao giờ vơi cạn vì nó luôn hiện
hình trong cuộc sống thường ngày, trong những gì mộc mạc đơn sơ
nhất. Và cái yêu, cái khơi nguồn cảm hứng đến với ABC cũng rất
đỗi thân quen như vậy. Cái quen ấy hiện hữu nhưng lại mang trong
mình nét lạ riêng. Và chỉ với một ABC, XYZ đã khơi nguồn sáng tạo
vô ngần đến thế.
37. Đọc những trang viết về người nông dân, ta đau nỗi đau của những

lão Hạc, chị Dậu, Chí Phèo. Đâu có nỗi đau nào nhỏ bé hơn nỗi đau
nào. Nỗi đau thể xác, nỗi đau tinh thần, bi kịch của những kiếp
15

người đã làm nên những buồn thương da diết trong nền văn học
Việt Nam. Và ngòi bút của ABC, người nghệ sĩ ấy hướng lòng mình
vào nỗi đau với khao khát cùng san sẻ nỗi đau. Chân dung của XYZ
hiện lên trong câu chữ rất đỗi đời và rất đau thương.
38. Nếu gió mang hương của muôn loài hoa gửi đi muôn nơi, len vào

từng ngõ nhỏ thì những xúc cảm gửi gắm trong văn chương cũng
đang ngày một hiến dâng mình để tô điểm cho cuộc đời. Văn học
đã sống một cuộc đời hào hùng xuyên suốt dòng thời gian vô tận.
Nó ra đời, tồn tại, trưởng thành trước những sóng gió. Những giá trị
cảm xúc trong văn hơn cả niềm xúc cảm tinh thần. Càng yêu, càng
khám phá tìm hiểu thì ta thêm yêu cầu chữ ấy. Với tâm hồn nhạy
cảm, với một trái tim đang đầy dư vị đời và người. Trong văn của
ABC đã sống dậy hình ảnh con người của một dòng chảy thời gian
qua nhân vật đoạn văn XYZ.
39. Không tuân theo vòng tuần hoàn của một quy luật thông thường,

cũng chẳng đòi hỏi lí trí rạch ròi phân định đúng sai. Mọi thứ gắn
với cảm xúc luôn bí ẩn và bất ngờ. Nó được người nghệ sĩ xây dựng
trong mạch nguồn của tâm trạng. Không có một sự sắp xếp hay
một kế hoạch dự trù. Chính những gì tự nhiên, những gì mộc mạc
rất đời thường ấy đã giúp XYZ sống dậy qua ngòi bút của ABC.
40. Có những tượng đài trở thành vĩnh viễn trong văn chương. Tên tuổi

và sự nghiệp của họ làm sống dậy một thời kì văn học, một nét dấu
ấn của miền kí ức đã qua. Ta say mình trước một Nguyễn Tuân với
lối viết phóng khoáng, ham khám phá, khao khát tìm hiểu đến tận
cùng “chất vàng mười” trong văn chương, đê mê trước những tình
thơ của Xuân Diệu và cũng đau đáu niềm xúc cảm trước hiện thực
trần trụi trong từng câu chữ của Nam Cao. Đến với ABC, tâm hồn,
cảm xúc của người yêu văn như con thuyền bồng bềnh trôi trong
khúc nhạc, lời ca viết về XYZ.
41. Trong muôn ngàn câu hỏi mang tên vì sao mà con người chẳng thể
16

lý giải thì tình cảm, cảm xúc chính là dấu hỏi để lửng của những nỗi
niềm. Nó là cơ sở để tạo dựng niềm yêu, chắp cánh cho niềm yêu
và đưa niềm yêu trở thành một phần máu thịt của mỗi người. Một
chữ “yêu”- một thanh bằng tưởng như nhẹ nhàng mà rất đỗi nặng
niềm tâm trạng. Tâm trạng kẻ ở, người về, tâm trạng chia tay đau
buồn man mác... Ta đã bắt gặp những dòng cảm xúc tình đến thế
qua XYZ của tác giả ABC.
42. Cuộc đời là là hòa âm của một bản nhạc. Bản nhạc với những lời ca

sinh động, với âm vực trầm bổng cũng giống như các giai đoạn của
cuộc đời với tháng trầm biến đổi. Ta sẽ không thể sống mãi một
cuộc đời bình dị trong một nốt nhạc, sống thụ động và chọn thu
mình. Chỉ có những say mê khám phá mới làm nên những giá trị
đích thực của cuộc sống. Và chính trong hành trình không ngừng
nghỉ đeo đuổi những đam mê sáng tạo, nhà văn/ nhà thơ ABC đã
phát hiện được những giá trị thực trong con người qua tác phẩm
XYZ.
43. Đã bao giờ trong tâm lý bạn suy nghĩ về một hành trình quay ngược

thời gian? Quay lại thời gian, tìm về quá khứ với những giá trị sống
thật r...